Zwierzyniec to malownicze miasteczko, określane jako „stolica” Roztocza, którego początki sięgają roku 1593. Wówczas Jan Zamoyski włączył te tereny do Ordynacji Zamojskiej i utworzył tu zwierzyniec myśliwski. Dało to początek i nazwę miejscowości.

W tutejszej letniej rezydencji Zamoyscy podejmowali znakomitych, królewskich gości – Władysława IV, Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Warto wiedzieć, że właśnie w Zwierzyńcu rozkwitła miłość Jana Sobieskiego i Marii Kazimiery, wpierw żony Jana „Sobiepana” Zamoyskiego, później królowej „Marysieńki”.

Turyści w siedzibie Ordynacji
Ulokowanie w Zwierzyńcu na początku XIX wieku Zarządu Ordynacji Zamojskiej dało impuls do rozwoju miejscowości, czyniąc zeń prężny ośrodek przemysłowy, usługowy i kulturalny, a z czasem turystyczny.

Pierwsi letnicy zjawili się w Zwierzyńcu ponad sto lat temu. Mimo upływu czasu miasteczko wciąż zachwyca kolejne pokolenia turystów. Przygotowano dla nich bogatą ofertę noclegową i gastronomiczną, a także propozycje spędzania wolnego czasu.

Latem czynne jest kąpielisko na stawach „Echo”, organizowane są spływy kajakowe po rzece Wieprz i przejażdżki konne, a zimą kuligi.

Zwierzyniec to także węzeł szlaków turystycznych, ścieżek spacerowych i dydaktycznych oraz tras rowerowych. W Zwierzyńcu nie można się nudzić, tym bardziej, że sezonie letnim odbywa się tu wiele interesujących imprez kulturalnych, w tym Letnia Akademia Filmowa.

Kościółek p.w. św. Jana Nepomucena na wyspie

Malownicze, drewniane dzielnice
Zwierzyniec urzeka przede wszystkim wspaniałymi zabytkami, jak słynny kościół na wyspie, tzw. pałac plenipotenta, dwustuletni, ciągle czynny browar i kompleks byłego zarządu Ordynacji.

Miasteczko ma też drugie, często niedoceniane oblicze, na które składa się budownictwo drewniane, stanowiące aż 40 procent zabudowy. Najciekawsza jest dzielnica Borek, która powstała na przełomie lat 20. i 30. XX wieku na tzw. surowym korzeniu. Wybudowano wtedy ponad siedemdziesiąt drewnianych domów, zgromadzonych przy sześciu ulicach.

Najbardziej intrygującą z nich jest uliczka Wąska, która przetrwała do dziś w niemal niezmienionym stanie. Jest dzięki temu doskonałym obrazem przedwojennego budownictwa małomiasteczkowego, a dla poszukiwaczy klimatów dwudziestolecia międzywojennego – idealnym miejscem spacerów.

Ulica Wąska

Szlakiem pomników
Zwierzyniec na Roztoczu słynie z niespotykanej gdzie indziej liczby pomników. Razem z tablicami pamiątkowymi oraz figurami historycznymi i religijnymi jest ich tu 68, a wiec w mającym trzy i pół tysięcy mieszkańców miasteczku jeden taki obiekt przypada na pięćdziesięciu mieszkańców. W tej skali w Warszawie byłoby 34 tys. pomników!

W tej plejadzie pomników mieszczą się dedykowane m.in. akowcom, bechowcom, ormowcom, leśnikom, jeńcom francuskim, harcerzom, powstańcom styczniowym, Węgrom walczącym w Powstaniu Styczniowym, żołnierzom Września, gen. Grotowi Roweckiemu i wielu innym zasłużonym.

W tej kolekcji nie zabrakło prawdziwych perełek, jak jedyny na świecie pomnik poświęcony zwalczeniu szarańczy z 1711 roku, psa Marysieńki Sobieskiej czy tajemnicze oko opatrzności z 1852 roku.

tekst i zdjęcia: Marek Marcola