”A od figowego drzewa uczcie się przez podobieństwo! Gdy jego gałązka staje się soczysta i liście wypuszcza, poznajecie, że zbliża się lato.” – gdyby nie cytaty z Biblii i aranżacja przestrzeni, można by odnieść wrażenie, że to kolejny ogród botaniczny lub po prostu oryginalnie urządzony mały park.
Sposób prezentacji przyrody została tutaj podporządkowany określonej idei: pokazaniu roślin, o których można przeczytać w Biblii, a więc takich, które występowały lub nadal występują na Bliskim Wschodzie. To prawdziwa gratka dla botaników.
Na ok. trzydziestu arach zgromadzono gatunki, które nie rosną w naszym klimacie i które można oglądać tylko w ogrodach botanicznych lub w prywatnych kolekcjach.
Przy każdej znajduje się tabliczka z polską i łacińską nazwą. Te najbardziej wymagające, np. figowiec, palmy, granaty rosną w doniczkach, żeby można je przenieść na zimę w cieplejsze miejsce,
Według biblijnego klucza dobrano i zaaranżowano nie tylko rośliny. To samo zrobiono z przestrzenią. Obszary kolorowych kwiatów, zielonych liści drzew i krzewów sąsiadują z kamiennym pustkowiem i wybrukowanymi placami, mającymi wyobrażać zróżnicowany krajobraz Bliskiego Wschodu – pustynie, rzeki, morze, tropiki.
Rośliny z Biblii
Największym na świecie ogrodem biblijnym jest Rezerwat Krajobrazu Biblijnego w Izraelu, a najstarszy ogród został założony w Kalifornii w latach 50. ubiegłego stulecia.
W Polsce idea ogrodów biblijnych nie jest jeszcze tak bardzo popularna, jak np. w Ameryce Północnej i w Europie Zachodniej, chociaż poza proszowickim, są takie trzy: dwa z nich znajdują się w Krakowie i są prowadzone przez placówki naukowe: Uniwersytet Jagielloński i Akademię Rolniczą (nazwaną Uniwersytetem Rolniczym).
Trzeci mieści się w ogrodzie botanicznym w Lublinie. Spośród ok. stu gatunków roślin wymienionych w Biblii w ogrodach udało się wyhodować ok. 70–80.
Wszystkie są właściwie kolekcjami roślin biblijnych, miejscami dydaktycznymi, których zadaniem jest eksponowanie gatunków.
Otwarty 23 czerwca 2008 r. Ogród Biblijny w Proszowicach jest pierwszym miejscem w Polsce, w którym prezentuje się rośliny biblijne i objaśnia ich znaczenie także za pomocą aranżacji przestrzeni.
Interpretacja według klucza
Roślinom w proszowickim ogrodzie towarzyszą cytaty z Pisma Św., w symboliczny sposób interpretujące ich znaczenie i rolę.
W przytoczonym na początku, figa wypuszcza liście zapowiadając w ten sposób lato – jest symbolem powtórnego przyjścia Jezusa.
Figowiec ma zresztą wiele innych znaczeń biblijnych, np. samo drzewko wskazuje na osiadłe życie, urodzaj tych owoców oznacza błogosławieństwo Boże, a nieurodzaj lub zniszczenie przez ludzi lub naturę – to symbol kary za złamane przymierze.
Rośnie tutaj siedem najbardziej charakterystycznych dla chrześcijaństwa gatunków roślin – pszenica, jęczmień, oliwka, figa, winorośl, granat i palma daktylowa – które stanowiły podstawę wyżywienia w biblijnych czasach.
W ogrodzie biblijnym posadzono również drzewko, o którym co prawda Biblia nie wspomina, ale tradycja łączy je z postaciami biblijnymi. To Judaszowiec. Według legendy powiesił się na nim Judasz.
Krajobraz Ziemi Świętej oraz sceneria wydarzeń opisanych w Biblii zostały pokazane za pomocą aranżacji przestrzeni ogrodu. Na przykład rzeźby wyobrażające postaci biblijne, mury symbolizujące cierpienia Hioba.
Woda płynąca płytkim strumieniem przez kawałek chodnika i wpadająca do głębszych zbiorników po obu stronach, symbolizująca Morze Czerwone rozstępujące się przed uciekającymi z Egiptu ludźmi; studnia Jakuba, przy której Jezus nawrócił Samarytankę, kamienie wyobrażające pustynię itp.
Zachwyt przyrodą, modlitewna cisza
Ogrody biblijne dla osób wierzących mają walory religijne i w zamyśle mają być traktowane jako miejsca sprzyjające skupieniu i modlitwie.
Rośliny pomagają zrozumieć treści biblijne i pośrednio, rozwinąć zainteresowanie samą Biblią. Miłośnicy botaniki mogą dzięki nim rozwijać swoją pasję, a odwiedzający pogłębić wiedzę o roślinach albo po prostu zobaczyć, jak w rzeczywistości wyglądają gatunki znane nie tylko z kart Biblii, ale w ogóle z literatury.
Są pięknymi miejscami odpoczynku i spacerów. Ogród w Proszowicach pełni też funkcję terapeutyczną dla podopiecznych ośrodka Caritasu, przy którym ogród został urządzony. Autorami projektu ogrodu są dr Zofia Włodarczyk i Leszek Bylina.
tekst i zdjęcia: Dorota Rycerz
