Turystyczna Strona Roku 2006 w konkursie WebStarFestival
RSS
Tło
Tło
Tło
Tło
Noclegi w Polsce
Tło
Apartamenty Kraków
Apartamenty nad Morzem
Apartamenty Zakopane
Hotele Dublin
Hotele Kraków
Hotele Poznań
Hotele Szczecin
Hotele Wrocław
Kwatery Zakopane
Pensjonaty Mazury
Hotele na Świecie
Tło
Hotele Amsterdam
Hotele Barcelona
Hotele Berlin
Hotele Bruksela
Hotele Londyn
Hotele Paryż
Hotele Praga
Hotele Rzym
Hotele Wiedeń
+ Więcej Hoteli
Przewodnik
Tło
Miasta i miasteczka
Miejsca magiczne
Mistycznie
Architektonicznie
Na weekend
Pałace i dwory
We dwoje
Wodne szlaki
Z dzieckiem
Zamki i zamczyska
Polska mało znana
Tło
Koniec Świata
Nowe szlaki
Pogranicza
Pomniki przyrody
Wakacje z duchami
Aktywnie
Tło
Imprezy
Góry
Pod żaglami
Polecane strony
Tło
Apartamenty w Polsce
Villa Palladium
Hotel Dorrian Poznań
Tanie bilety lotnicze
Hotel Dal ** Gdańsk
Hotel Alpejski****
Różany Dwór
Bilety na koncerty
RePublika Talentów
Szkolenia lotnicze
Loty widokowe
Górale czadeccy. Górale dzisiaj równinni

Szukanie ludzi gór pośród jezior wydawałoby się zajęciem jałowym, chyba że chodzi o górali czadeckich, zaś jeziora leżą w okolicach Piły. To między innymi tutaj osiedlili się po zakończeniu II wojny światowej ludzie z grupy etnicznej, która podczas minionych dwóch stuleci dokonała bodaj najbardziej fascynujących migracji w dziejach Europy. Dlatego ślady po niej odnaleźć można do dzisiaj u… źródeł Wisły.

Miliony turystów zwiedzających pogranicze Beskidów Śląskiego i Żywieckiego oraz podróżujących przez Zwardoń na południe kontynentu nie mają pojęcia o tym, iż trafili na terytorium o intrygującej historii.

500 lat temu to tutaj, na nieokreślone jeszcze formalnie pogranicze polsko-węgierskie, uciekali zarówno zbuntowani chłopi pańszczyźniani, jak i zadłużona szlachta oraz zwykli przestępcy z obu krajów.

Osiedlając się w niedostępnych wówczas lasach, asymilowali się z pasterzami wołoskimi, docierającymi tutaj ze swymi stadami podczas wielkiej wędrówki na północ, dokonywanej po łuku Karpat.

I tak, pomiędzy Orawą a Śląskiem Cieszyńskim pojawiły się wsie zamieszkałe przez ludzi wolnych, zarówno od pańszczyzny, jak i jakiejkolwiek władzy.

Górale czadeccy
Zespół Górali Czadeckich Dawidenka – Koźlice

Górale czadeccy prowadzili gospodarkę leśną i pasterską. Kiedy zaś ich osady przeludniły się, część wędrowała, zwłaszcza latem, po okolicznych krajach, zdobywając sławę doskonałych rzemieślników.

Wiele ojczyzn
Osławiona galicyjska nędza sprawiła, że z początkiem XIX w. pierwsi górale czadeccy wyjechali na rumuńską Bukowinę, która potrzebowała osadników. Z czasem, przez dziesięciolecia dołączali do nich krewniacy i znajomi, wyludniając ziemię swych przodków.

Wydawało się, że ci ludzie pozbawieni poczucia jakiejkolwiek przynależności narodowej czy tożsamości religijnej, wtopią się błyskawicznie w społeczności Niemców, Rumunów, Ukraińców, Żydów i Cyganów, którzy równie licznie zdecydowali się przenieść na obczyznę.

Tymczasem jednak pojechali za nimi… polscy księża, dzięki którym tam, na Bukowinie ta wielotysięczna społeczność stała się katolicka i polska.

Na początku XX w., nastroje patriotyczne inteligencji oraz arystokracji znad Wisły spowodowały, że o kolonii naszych rodaków na Bukowinie zaczęto wspominać w krakowskiej i lwowskiej publicystyce.

W okresie międzywojennym tamtejsze wsie, m.in. Pojana Mikuli, Plesza, Nowy Sołoniec i inne stały się celem licznych wypraw turystycznych, tym chętniej organizowanych, im więcej wiadomo było o niezwykle interesującej obyczajowości i malowniczej kulturze czadecczyzny.

Górale czadeccy
Kapela Ludowa Capkovci ze Słowacji

Wskutek podziałów granicznych związanych z zakończeniem I wojny światowej okolice Czadcy znalazły się na terytorium Słowacji.

Po upadku nazizmu, kiedy doszło do kolejnych kontynentalnych wędrówek ludów, górale czadeccy postanowili wrócić do Polski, której w miejscach, gdzie żyli ich przodkowie, niestety już nie było.

Ponieważ zaś nie znali języka słowackiego, około 20 tysięcy reemigrantów pojechało tam, gdzie wskazała im powojenna władza, czyli na Dolny Śląsk, Ziemię Lubuską i Wał Pomorski.

Dziś niektórzy z nich żartują, że jedyną górą, która im pozostała, jest… Ślęża. Część z nich wybrała za nową ojczyznę Bośnię, nieliczni Ukrainę, niektórzy z tej grupy zdecydowali się jednak później na przyjazd do Polski.

Zobaczyć ich wszędzie
- Turystykę polegającą na odwiedzaniu górali czadeckich można dziś uprawiać w całej prawie Europie Środkowowschodniej – twierdzi Roman Chowaniec, organista z Wisły, powojenny „odkrywca” tej społeczności, inspirator publikacji na ich temat oraz współorganizator wiślańskiej konferencji górali czadeckich. – Ja to robię od ponad 30 lat! – dodaje.

Górale czadeccy
Zespół Folklorystyczny Cerbul z Rumunii

Dlaczego trzeba ich było na nowo odkrywać? W PRL-u o tych, którzy zostali na Bukowinie, nie wspominano ze względu na poprawność polityczną (aby nie rozdrażniać dyktatora Caucescu). W Polsce natomiast, gdzie lansowano kulturę górali tatrzańskich i beskidzkich, góralszczyznę z… Wielkopolski uznawano za fanaberię.

Ekscytujący to lud, którego poznanie wymaga od turysty wizyty, w co najmniej dwóch miejscach Polski, położonych na przeciwległych sobie końcach. W Jastrowiu czy Pile trudno szukać, z oczywistych względów, dawnej góralskiej architektury.

Ludzie przybyli z dalekiej Bukowiny zasiedlali tu dawne, porzucone domy, z czasem zaś budowali nowe, na współczesną modłę. Kajakarze pływający Gwdą nie mają pojęcia, że trafili do krainy górali, no chyba, że trafią na lokalne święto, kiedy tutejsi ubierają się w swoje tradycyjne stroje.

Górale czadeccy
Góralski Teatr Pieśni Dunawiec ze Zbylutowa

Gdyby ktoś chciał przyjrzeć się chatom, w których żyli niegdyś czadeccy górale, powinien wybrać się w Beskid, do źródeł Soły i słowackiej Kysucy. Oczywiście to nie są już te same budowle, lecz te najstarsze zachowały dawnego ducha.

Co ciekawe, i po polskiej i po słowackiej stronie rubieży zachował się wielkanocny zwyczaj sprzed 200 lat, wynikający stąd, iż górale czadeccy byli najlepszymi naprawiaczami glinianych garnków, jakich można sobie wyobrazić. Do dziś jajek tutaj się nie maluje, lecz… drutuje, oplatając je pięknymi misternymi wzorkami.

Motywy dawnych haftów pojawiają się w strojach górali żywieckich, śląskich i kysuckich. Aby zobaczyć te prawdziwe, modyfikowane tradycją bukowińską, trzeba wybrać się do północnej Wielkopolski.

Razem mimo rubieży
Kobiety noszą kolorowe spódnice z dominacją czerwieni, haftowane fartuszki, czerwone korale oraz białe bluzki z haftami pod szyją i na ramionach. Mężczyźni odziewają się w białe koszule, grube spodnie z owczej wełny oraz haftowane kamizele, obszyte na krawędziach czarną taśmą. Wszyscy noszą kierpce.

6 lat temu w Muzeum Beskidzkim w Wiśle odbyła się pierwsza po wojnie konferencja poświęcona tradycjom górali czadeckich. W placówce położonej przy rynku oglądać można pamiątki dawnych obrządków i obyczajów. Co jakiś czas w Polsce i na Słowacji, organizowane są spotkania górali ducha polskiego oraz ducha słowackiego.

Na ziemi wielkopolskiej też jednak nie zasypiają gruszek w popiele. I tutaj, jak w czterech innych… państwach, organizowany jest Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny „Bukowińskie Spotkania”.

- Epizod bukowiński miało w swoich dziejach kilka narodów wchodzących niegdyś w skład cesarstwa austriackiego – wyjaśnia Zbigniew Kowalski, etnograf z Pilskiego Domu Kultury. – Dlatego, co roku około 100 zespołów spotyka się na przemian w Polsce, Rumunii, na Węgrzech oraz Ukrainie, prezentując swój wieloraki dorobek kulturalny.

Górale czadeccy
Zespół Folklorystyczny Hora z Rumunii

Polska edycja Festiwalu odbywa się z początkiem lata na estradach Piły oraz niedalekiego Jastrowia. W roku 2007 folklor górali czadeckich można było podziwiać od 5 do 10 czerwca.

Z kolei, jeśli ktoś podczas kanikuły zechce zajrzeć w Beskidy Zachodnie, powinien to zrobić na przełomie lipca i sierpnia, kiedy to w Wiśle, Szczyrku, Żywcu oraz Makowie Podhalańskim odbywa się Tydzień Kultury Beskidzkiej. Zespoły górali czadeckich występują tam rok w rok, zdobywając liczne nagrody.

tekst: Adam Molenda
zdjęcia: http://www.bukowina.pdk.pila.pl/

Dziękujemy za udostępnienie zdjęć Pilskiemu Domowi Kultury
więcej na http://www.bukowina.pdk.pila.pl/

Polska Izba Turystyki Jesteśmy członkiem
Polskiej Izby Turystyki
wyszukiwarka firm
REKLAMA
O nas Reklama Praca Polityka prywatności Nasi partnerzy Redakcja Kontakt
Zawartość TravelPolska © 2007-2010  All rights reserved.